BI 1:MẠCH CHUYỂN ĐỔI M

Trang 1

 

 

M ha v giải m l như thế no?

M ha v giải m khng c g xa lạ v l tất yếu trong đời sống chng ta. N được dng để dễ nhớ, dễ đặt, dễ lm,l quy ước chung cũng c thể phổ biến cũng c thể b mật. Chẳng hạn dng chữ để đặt tn cho 1 con đường, cho 1con người; dng số trong m số sinh vin, trong thi đấu thể thao; quy ước đn xanh, đỏ, vng tương ứng l cho php đi,đứng, dừng trong giao thng; rồi viết bức thư sử dụng chữ viết tắt, k hiệu ring để giữ b mật hay phức tạp hơn l phải m ho cc thng tin dng trong tnh bo, vv

Thng tin đ được m ho rồi th khi dũng cũng phải giải m n v ta chỉ giải được khi chấp nhận, thực hiện theo đng những quy ước, điều kiện c lin quan chặt chẽ tới m ho. Trong mạch số, tất nhin thng tin cũng phải được m ho hay giải m ở dạng số.Trong những mục ny, ta sẽ xem xt cụ thể cch thức, cấu trc, ứng dụng của m ho giải m số như thế no.

 Trong cc hệ thống số kể cả viễn thng, my tnh; cc đường điều khiển tuỳ chọn hay dữ liệu được truyền đi hay xử l đều phải ở dạng số hệ 2 chỉ gồm 1 v 0; c nhiều đường tn hiệu chỉ c 1 bit như đường điều khiển mở nguồn cho mạch ở mức 1; rồi c nhiều đường địa chỉ nhiều bit chẳng hạn 110100 để CPU xc định địa chỉ trong bộ nhớ; rồi dữ liệu dạng hex gửi xuống my in cho in ra k tự. Tất cả cc tổ hợp bit đ được gọi l cc m số (code) hay m. V mạch tạo ra cc m số gọi l mạch m ho (lập m: encoder).

 

1.1 M ho 8 đưỜng sang 3 đưỜng

Mạch m ho 8 đường sang 3 đường cn gọi l m ho bt phn sang nhị phn (c 8 ng vo chuyển thnh 3 ng ra dạng số nhị phn 3 bit. Trong bất cứ lc no cũng chỉ c 1 ng vo ở mức tch cực tương ứng với chỉ một tổ hợp m số 3 ng ra; tức l mỗi 1 ng vo sẽ cho ra 1 m số 3 bit khc nhau. Với 8 ng vo (I0 đến I7) th sẽ c 8 tổ hợp ng ra nn chỉ cần 3 ng ra (Y2, Y1, Y0).

        

Hnh 2.1.1 Khối m ho 8 sang 3

 

Bảng trạng thi mạch m ho 8 sang 3

 

Từ bảng trn, ta c :

Y0 = I1 + I3 + I5 + I7
Y1 = I2 + I3 + I6 + I7
Y2 = I4 + I5 + I6 +I7

Dựa vo 3 biểu thức trn ta c thể vẽ được mạch logic như hnh dưới đy :

Hnh 2.1.2 Cấu trc mạch m ho 8 sang 3

 

1.2 MẠch m ho 10 đưỜng sang 4 đưỜng

Xt mạch hnh 2.1.3

Mạch gồm bn phm 10 phm nhấn từ SW0 đến SW9. Cc phm thường hở để cc đường I0 đến I9 ở thấp do c điện trở khoảng nối xuống mass. Trong 1 thời điểm chỉ c 1 phm được nhấn để đường đ ln cao, cc đường khc đều ở thấp. Khi 1 phm no đ được nhấn th sẽ tạo ra 1 m nhị phn tương ứng v sẽ lm sng led no nối với bit 1 của m số ra đ. M ny c thể được bộ giải m sang led 7 đoạn để hiển thị.

V dụ khi nhấn phm SW2 m sẽ tạo ra l 0010 v led hiển thị số 2. Như vậy mạch đ sử dụng 1 bộ m ho 10 đường sang 4 đường hay cn gọi l mạch chuyển đổi m thập phn sang BCD.

Hnh 2.1.3 Mạch m ho 10 sang 4 v đn led hiển thị

R rng với 10 ng vo, 4 ng ra; đy l 1 bi ton thiết kế mạch logic tổ hợp đơn giản sử dụng cc cổng nand như hnh dưới đy :

Hnh 2.1.4 Cấu trc mạch m ho 10 sang 4

V đy l bảng sự thật của mạch m ho 10 đường sang 4 đường

 

Trong thực tế hệ thống số cần sử dụng rất nhiều loại m khc nhau như m hex,nạp cho vi điều khiển, m ASCII m ho từ bn phm my tnh dạng in k tự rồi đến cc m phức tạp khc dng cho truyền số liệu trn mạng my tnh, dng trong viễn thng, qun sự. Tất cả chng đều tun theo quy trnh chuyển đổi bởi 1 bộ m ho tương đương.

 

 

1.3 MẠch m ho ưu tin

Với mạch m ho được cấu tạo bởi cc cổng logic như ở hnh trn ta c nhận xt rằng trong trường hợp nhiều phm được nhấn cng 1 lc th sẽ khng thể biết được m số sẽ ra l bao nhiu. Do đ để đảm bảo rằng khi 2 hay nhiều phm hơn được nhấn, m số ra chỉ tương ứng với ng vo c số cao nhất được nhấn, người ta đ sử dụng mạch m ho ưu tin. R rng trong cấu tạo logic sẽ phải thm 1 số cổng logic phức tạp hơn, IC 74LS147 l mạch m ho ưu tin 10 đường  sang 4 đường, n đ được tch hợp sẵn tất cả cc cổng logic trong n. K hiệu khối của 74LS147 như hnh 2.1.5 ở bn dưới:

Hnh 2.1.5 IC74LS147

 Bảng sự thật của 74LS147

 

Nhn vo bảng sự thật ta thấy thứ tự ưu tin giảm từ ng vo 9 xuống ng vo 0. Chẳng hạn khi ng vo 9 đang l 0 th bất chấp cc ng khc (X) số BCD ra vẫn l 1001 (qua cổng đảo nữa). Chỉ khi ng vo 9 ở mức 1 (mức khng tch cực) th cc ng vo khc mới c thể được chấp nhận, cụ thể l ng vo 8 sẽ ưu tin trước nếu n ở mức thấp.

Với mạch m ho ưu tin 8 đường sang 3 đường, cũng c IC tương ứng l 74LS148.

 

Trang 2

Trở ln đầu trang
                Bi 1:Mạch chuyển đổi m
                Bi 2: Mạch đa hợp v giải đa hợp
                Bi 3: Mạch so snh
                Bi 4: Php tnh số học
                Bi 5: Pht v kiểm tra tnh chẵn / lẻ

 

 

   
Bản quyền thuộc trang thng tin Cơ Điện tử,vui lng ghi r nguồn Codientu.info khi pht lại thng tin từ trang ny.